3 गंधवती (सुजला सुफला सस्यश्यामला)
‘‘सुजला सुफला सस्यश्यामला’’ 3 ‘‘ गंधवती ” - आपली वसुंधरा ही गंधवती आहे. सर्व सुगंधांचं आगर. पावसाचे चार थेंब तापलेल्या मातीवर पडताच मातीचा अस्सा सुगंध दरवळायला लागतो की मन वेडावून जातं. असा गंध जगात दुसरा सापडणार नाही. अन्नपूर्णा स्तोत्रात सर्व प्राणीमात्रांना अन्न पुरवणारी शिवाची पत्नी पार्वती ही दुसरी तिसरी कोणी नसून उर्वी म्हणजे पृथ्वी असल्याचा उल्लेख आहे. (उर्वी सर्व जनेश्वरी- श्लोक7) ज्या प्रमाणे आपण ध्वज हा राष्ट्राचं प्रतिक मानतो त्याप्रमाणे संपूर्ण पृथ्वीच्या मध्यभागी असलेल्या भारतभूमीला आपण जगाचं प्रतिक मानतो. (पूर्वी zero meridian ही काल्पनिक रेखा भारताच्या मध्यातून उज्जयनीतून जाते असं सर्वत्र मानलं जायचं. ब्रिटिशांच्या सत्तेनंतर ती इंग्लंडमधून जाते असं मानू लागले.) आपल्या भारतभूमीचं वर्णन करताना श्री जगद्गुरू शंकराचार्य म्हणतात, ‘‘ह्या भारतभूमीच्या, ह्या उर्वीच्या, ह्या पार्वतीच्या अंगाला अत्यंत सुगंधी उटी लावलेली आहे. त्यात केशर, चंदन, आगरू, वाळा अशा सुगंधी वनस्पती आहेत. आपल्या भारतभूमीचा नकाशा पाहिला तर भारतभूमीच्या कपाळाच्या जागी असलेल्या काश...